Van diverse perspectieven naar gedeelde waarden
De menselijke maat als vertrek- en eindpunt. Waardevolle participatie begint niet bij een methode of bijeenkomst, maar bij een diep en gedeeld inzicht in de opgave en de omgeving waar deze zich in afspeelt. Dit vraagt om het begrijpen van mensen en organisaties en hun onderliggende drijfveren.
Het verkeerde probleem goed oplossen, is nog steeds het verkeerde probleem
Veel van de frictie binnen participatieprocessen komt voort uit het onvoldoende begrijpen van elkaars waardeperspectief. Een waardeperspectief is de manier waarop mensen en organisaties betekenis geven aan hun leefwereld en bestaat globaal uit behoeften, overtuigingen, rollen en ervaringen.
De interactieve afbeelding hieronder helpt om het algemene waardeperspectief van diverse partijen beter te begrijpen. Door op een partij te klikken, verschijnt een infokader met een korte omschrijving van diens perspectief.
Zo ontstaat een eerste inzicht in de gedeelde complexiteit van participatievraagstukken en de noodzaak om vanuit verschillende waardeperspectieven tot een gedeeld begrip van de opgave te komen.
Van perspectief naar standpunt
De afbeelding laat zien dat verschillende partijen vanuit een andere positie naar dezelfde opgave kijken. Daardoor kunnen ook verschillende ideeën ontstaan over wat er precies aan de hand is en wat er zou moeten gebeuren. Wat vanuit het ene perspectief als een oplossing wordt gezien, kan vanuit een ander perspectief juist als onderdeel van het probleem worden ervaren.
Een standpunt is daarom vaak slechts het zichtbare deel van een veel groter verhaal. Door te begrijpen wat er achter standpunten zit, ontstaat inzicht in de behoeften, waarden, overtuigingen en ervaringen die eraan ten grondslag liggen. Dat helpt om niet alleen te verschillen van mening, maar ook te begrijpen waarom die verschillen ontstaan.
Juist daar begint het gesprek over de werkelijke opgave. Door perspectieven naast elkaar te leggen, kunnen we het vraagstuk scherper formuleren en voorkomen dat we een oplossing ontwikkelen voor het verkeerde probleem.
In de basis gelijk
Verschillende perspectieven maken zichtbaar waar partijen anders naar een opgave kijken. Maar waardevolle samenwerking begint niet bij die verschillen. In de basis zijn mensen gelijk. Ongeacht leefsituatie, leeftijd, middelen, achtergrond, overtuigingen of maatschappelijke positie hebben mensen behoefte aan zaken als veiligheid, duidelijkheid, kwaliteit, keuzevrijheid, verbondenheid, erkenning, ontwikkeling en ruimte voor maatwerk.
Binnen onze manier van werken dient deze gedeelde basis als kader voor hoe participatieprocessen worden vormgegeven. Hierdoor ontstaat een uniforme en transparante werkwijze met voldoende ruimte voor maatwerk om zo maximaal van waarde te zijn voor uw participatievraagstuk.
Participatie als reis van gezamenlijke betekenisgeving
Deze gedeelde menselijke basis vormt het vertrekpunt voor het zoeken naar een gedeeld perspectief. Door binnen een vraagstuk eerst te onderzoeken welke behoeften, waarden en ambities partijen met elkaar delen, ontstaat een gemeenschappelijke basis van waaruit het verdere proces kan worden opgebouwd. De verschillen tussen partijen verdwijnen daarmee niet. Juist vanuit een gedeelde basis ontstaat ruimte om ook verschillen, spanningen en specifieke belangen beter te begrijpen en met elkaar te verbinden.
Vanuit dit gedeelde perspectief kunnen betrokkenen vervolgens samen onderzoeken wat de verschillende inzichten betekenen voor de opgave en welke ontwikkelrichtingen daarbij passen. Zo verschuift participatie van het naast elkaar leggen van standpunten naar het gezamenlijk ontwikkelen van betekenis en richting.
Onze werkwijze
Een waardevolle ontwikkeling begint niet bij een vooraf gekozen oplossing, maar bij het goed begrijpen van de opgave, de omgeving en de eindgebruikers en belanghebbenden. Vanuit verschillende perspectieven onderzoeken we wat er speelt, welke behoeften en waarden samenkomen en welke ruimte er is om oplossingen te ontwikkelen.
Daarbij werken we van inzicht naar richting. We zoeken eerst naar een gedeelde basis en brengen vervolgens verschillende belangen, mogelijkheden en randvoorwaarden met elkaar in verband. Zo ontstaat ruimte om samen te bepalen welke richting het beste aansluit bij de specifieke context van de opgave en de omgeving.